VVA anno 2026: Gemakkelijk, maar nooit zonder risico

De vooraf ingevulde aangifte is voor veel belastingplichtigen een opluchting. De fiscus zet de gegevens klaar, maakt een berekening en wie akkoord gaat, hoeft in principe niets meer te doen. Dat klinkt comfortabel.

Toch schuilt precies daarin het risico. Een voorstel van vereenvoudigde aangifte, vaak afgekort als VVA, blijft juridisch gezien een voorstel. Geen eindbeslissing, geen garantie en zeker geen fiscale vrijgeleide. De belastingplichtige blijft verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van de gegevens. Wie het voorstel zomaar aanvaardt, kan belastingvoordelen mislopen, fouten laten doorwerken of achteraf geconfronteerd worden met correcties.

Voor aanslagjaar 2026 ontvangen bijna 3,93 miljoen belastingplichtigen zo’n VVA, aldus de cijfers van de persconferentie van de FOD Financiën op 28 april 2026. Dat is een indrukwekkend aantal. Het toont hoe sterk de administratie inzet op digitalisering en vereenvoudiging.

Maar ook een VVA blijft afhankelijk van de gegevens die de fiscus kent, tijdig ontvangt en correct verwerkt. En precies daar wringt het soms.

Een VVA is handig, maar niet heilig

De VVA bevat inkomsten, uitgaven en andere fiscale gegevens waarover de administratie beschikt. Denk aan loonfiches, pensioenfiches, bepaalde attesten, sommige hypothecaire gegevens en gegevens over kinderopvang of giften. Op basis daarvan vult de fiscus bepaalde codes in en berekent deze hoeveel belasting u moet betalen of hoeveel u terugkrijgt.

Maar het systeem kent zijn grenzen. De fiscus weet niet alles. Sommige gegevens worden te laat bezorgd. Andere worden helemaal niet automatisch doorgestuurd. Nog andere worden wel verwerkt, maar niet altijd in de juiste rubriek.

Daarom is het gevaarlijk om het VVA als een definitieve aangifte te beschouwen. Het blijft een voorstel dat u moet nakijken. Staat er iets fout of ontbreekt er iets, dan moet u reageren. Doet u dat niet, dan kan een onvolledig of fout voorstel dezelfde gevolgen hebben als een onjuiste of onvolledige aangifte.

Eerst kijken naar de termijn

De eerste controle is verrassend eenvoudig. Kijk naar de termijn.

Wie een VVA ontvangt en geen wijzigingen hoeft te doen, hoeft in principe niet te reageren. Maar zodra er iets moet worden verbeterd, aangevuld of geschrapt, spelen de deadlines opnieuw een belangrijke rol.

Wie op papier reageert, moet het antwoordformulier uiterlijk op 30 juni 2026 indienen. Wie via Tax-on-web corrigeert, heeft tijd tot 15 juli 2026. Dat lijkt ruim, maar in de praktijk gaan veel belastingplichtigen pas laat kijken. Zeker wanneer het voorstel op het eerste gezicht logisch oogt, blijft het soms weken onaangeroerd liggen.

Bij specifieke inkomsten wordt het nog gevoeliger. Denk aan winsten, baten, buitenlandse beroepsinkomsten of andere elementen die de aangifte complexer maken. Wie een VVA krijgt, maar eigenlijk gebruik wil maken van de langere termijn voor aangiften met specifieke inkomsten, moet dat tijdig aanvragen. Die aanvraag moet uiterlijk op 15 juli 2026 gebeuren.

Vastgoed blijft een klassieker onder de valkuilen

Een van de meest terugkerende foutbronnen zit in onroerende goederen. Vooral garages en parkeerplaatsen zorgen geregeld voor problemen.

Stel dat iemand eigenaar is van een appartement met een garagebox. Het appartement en de garage hebben soms elk een afzonderlijk kadastraal inkomen. Daardoor kan het gebeuren dat de garage in de VVA wordt opgenomen alsof het om een tweede verblijf of een investeringspand gaat. In dat geval kan code 1106 of 2106 ten onrechte ingevuld zijn. Het gevolg is niet onschuldig. De belastingplichtige betaalt dan belasting op een onroerend inkomen dat eigenlijk bij de eigen woning hoort.

De eigen woning moet immers niet noodzakelijk per afzonderlijk kadastraal perceel worden beoordeeld. Een woning kan uit meerdere kadastrale percelen bestaan. Een garage die functioneel bij de eigen woning hoort, wordt dus niet automatisch een apart belastbaar onroerend goed. Voor eigenaars van appartementen met een garagebox is dit een controlepunt dat snel geld kan besparen.

Hypothecaire leningen vragen extra aandacht

Ook hypothecaire leningen blijven foutengevoelig. Veel gegevens worden automatisch verwerkt, maar niet elke lening komt zonder problemen in de aangifte terecht. Vooral oudere leningen en combinaties van leningen vragen oplettendheid. Wie alleen vertrouwt op de automatische invulling, kan daardoor een voordeel missen of een bedrag in een verkeerde rubriek terugvinden.

Buitenlandse inkomsten komen niet vanzelf mee

Wie in 2025 voor het eerst buitenlandse inkomsten ontving, mag er niet van uitgaan dat die automatisch in het VVA verschijnen. Buitenlandse beroepsinkomsten, buitenlandse pensioenen, buitenlandse huurinkomsten of andere inkomsten met een internationaal karakter vragen bijna altijd een actieve controle.

Ook buitenlandse onroerende goederen verdienen bijzondere aandacht. Sinds aanslagjaar 2022 moet voor buitenlandse onroerende goederen een Belgisch kadastraal inkomen worden vastgesteld. Dat kadastraal inkomen wordt bepaald door de Administratie Opmetingen en Waarderingen. De belastingplichtige moet daarvoor zelf de nodige aangifte doen binnen de toepasselijke termijn. Wie dat nalaat, riskeert boetes.

Giften worden niet altijd correct opgenomen

Giften zijn een ander bekend controlepunt. In principe kunnen giften automatisch in de aangifte verschijnen wanneer de erkende instelling de nodige gegevens correct en tijdig doorgeeft. Sinds enkele jaren is daarbij ook het rijksregisternummer van de schenker belangrijk.

Toch loopt het niet altijd goed. Soms wordt het attest pas later beschikbaar in MyMinfin. Soms is het rijksregisternummer niet correct doorgegeven. Soms ontbreekt de fiche gewoon op het moment waarop het VVA wordt opgesteld.

Kinderopvang kan te laat of onvolledig verschijnen

Ook kinderopvangkosten verdienen meer aandacht dan veel belastingplichtigen vermoeden. Het attest 281.86 moet in principe door de opvangorganisatie via MyMinfin worden bezorgd. In een ideale wereld verschijnt alles dan netjes in de aangifte.

Maar de fiscale praktijk is zelden een ideale wereld. Attesten kunnen ontbreken, fout zijn of te laat worden verwerkt. Soms gaat het om buitenschoolse opvang, vakantiekampen of opvanginitiatieven waarbij de gegevensstroom niet vlekkeloos verloopt. Voor gezinnen met jonge kinderen kunnen de bedragen aanzienlijk zijn. Een ontbrekend attest is dan geen kleine administratieve slordigheid, maar een gemist belastingvoordeel.

Wanneer er sprake is van overmacht, kan er in bepaalde gevallen soepelheid zijn. Maar dan moet de belastingplichtige wel kunnen aantonen wat er is gebeurd en de nodige bewijsstukken bewaren. Ook hier geldt dus dezelfde les. Controle achteraf is nuttig, maar tijdig controleren is beter.

De fiscus kent niet alles

Een vooraf ingevulde aangifte is maar zo volledig als de informatie waarover de fiscus beschikt. Sommige gegevens ontbreken niet door een fout, maar omdat er eenvoudigweg geen automatische gegevensstroom bestaat.

Denk aan dividenden, onderhoudsgelden, vakbondsbijdragen, de afkoop van studiejaren, bepaalde regionale belastingvoordelen of specifieke leningen zoals de Winwinlening in Vlaanderen, de Proxilening in Brussel en de prêt Coup de Pouce in Wallonië.

Dividenden vormen een duidelijk voorbeeld. De vrijstelling van roerende voorheffing op dividenden wordt niet spontaan door de fiscus toegepast in het VVA. De belastingplichtige moet zelf nagaan of hij dividenden heeft ontvangen waarop roerende voorheffing werd ingehouden en of hij binnen de wettelijke grenzen een teruggaaf kan vragen.

Voor kleine beleggers kan dat concreet zijn. Denk aan coöperatieve aandelen of dividenden waarop roerende voorheffing werd afgehouden. Wie dat niet zelf controleert, laat mogelijk geld liggen.

Onderhoudsgeld vraagt actieve opvolging

Ook onderhoudsgeld wordt niet altijd automatisch correct verwerkt. De fiscus kent niet noodzakelijk de bedragen die tussen particulieren worden betaald. Dat geldt nog meer wanneer er een buitenlands element meespeelt.

Langetermijnsparen in het eerste jaar

Een klassieker bij de VVA is het eerste jaar van een individuele levensverzekering in het kader van langetermijnsparen.

Het kan gebeuren dat de fiche 281.62 beschikbaar is in MyMinfin, maar dat de storting toch niet in het VVA verschijnt. Dat is vervelend, want het fiscale voordeel kan substantieel zijn. Een storting van 1.000 euro kan een belastingvoordeel van minstens 300 euro opleveren, nog los van het effect van de gemeentebelasting.

Wie in 2025 voor het eerst een fiscale belegging, levensverzekering of lening aanging, moet daarom extra opletten. Net in het eerste jaar gaat de automatische verwerking vaker mis. Vanaf het tweede jaar loopt het soms vlotter, maar ook dan blijft controle aangewezen.

Persoonlijke gegevens zijn minstens even belangrijk

Niet alleen cijfers kunnen fout staan. Ook persoonlijke gegevens moeten worden nagekeken. Denk aan invaliditeit, kinderen ten laste, co-ouderschap of het overlijden van een partner.

Bij recente invaliditeit kan het gebeuren dat de juiste code ontbreekt, ook al heeft het ziekenfonds een fiscale fiche bezorgd. Dat kan gevolgen hebben voor de berekening van de belasting.

Kinderen ten laste en co-ouderschap blijven eveneens gevoelig. De fiscale co-ouderschapsregeling is een mogelijkheid, geen automatisme. De concrete toepassing hangt af van de gezinssituatie, het domicilie van de kinderen en de afspraken die rechterlijk of onderhands werden vastgelegd.

Bij overlijden van een partner is extra waakzaamheid nodig. Een koppel dat jarenlang een VVA ontving, kan het jaar na het overlijden plots twee afzonderlijke aangiften krijgen. In bepaalde gevallen laat de wet nog een laatste gezamenlijke aanslag toe. Het verschil kan in concrete dossiers oplopen tot meerdere duizenden euro’s. Dat is geen detail dat men pas ontdekt wanneer het aanslagbiljet aankomt.

Minder codes betekent niet minder verantwoordelijkheid

Aanslagjaar 2026 brengt een kortere belastingaangifte. Minder codes, minder oude voordelen en meer digitale verwerking geven de indruk dat alles eenvoudiger wordt. Tot op zekere hoogte klopt dat. De belastingaangifte telt misschien minder vakjes. De fiscale verantwoordelijkheid blijft even groot.

Lees het volledige artikel op Up-to-date

Wilt u alle nieuwigheden van aanslagjaar 2026 helder en praktijkgericht doornemen? Lees dan het volledige artikel en andere artikelen inzake de belastinghervormingen op Up-to-date en zorg ervoor dat u geen fiscale valkuil over het hoofd ziet.

Bronnen & Bijlagen

• Bron: Up-to-date