22 september 2025

De verzekering van fiscale conflicten

Fiscale conflicten zijn helaas een realiteit. De belastingplichtige heeft soms een andere visie dan de fiscale administratie en dat kan tot onenigheid leiden. De fiscale wetgeving blinkt ook niet uit in helderheid en de visie van de administratie verandert continu. Een conflict met de fiscale administratie is daarom nooit ver weg. En omdat fiscale conflicten altijd over geld gaan én geld kosten, kan de vraag worden gesteld of een fiscaal conflict verzekerbaar is in de polis rechtsbijstand. Een gemiddelde procedure voor de rechtbank kost ondernemers immers € 4 391 (DAS, 2023). In dit artikel gaan we kort in op het fenomeen van de verzekerbaarheid van fiscale conflicten voor ondernemers.

Twee polissoorten

Een verzekering rechtsbijstand voor fiscale conflicten kan twee vormen aannemen. Standaardpolissen rechtsbijstand geven geen dekking voor fiscale conflicten. Er is dus een aanvulling op een basiscontract rechtsbijstand nodig. Die aanvulling biedt dekking rechtsbijstand bij fiscale conflicten. De eerste vorm is dus een uitbreiding op een bestaande basisverzekering rechtsbijstand. Een tweede vorm is een aparte polis rechtsbijstand voor fiscale conflicten. Die polis richt zich louter op de dekking van fiscale conflicten en is daarmee een standaloneovereenkomst. Deze polis kan als individuele overeenkomst worden onderschreven. Er zijn ook collectieve polissen op de markt, zogenaamde toetredingsovereenkomsten. Die polissen lopen via bv. een beroepsvereniging of een sociale kas.

Rechtsbijstand fiscale conflicten als waarborguitbreiding

Zoals al gemeld is een dekking voor fiscale conflicten niet standaard in iedere polis rechtsbijstand voorzien. Alleen met een specifieke waarborguitbreiding kan men hiervoor dekking krijgen. Iedere verzekeraar heeft daarin een eigen aanpak en tarificatie. De waarborg die fiscale conflicten dekt kost voor kleine bedrijven tussen € 60 en € 100. Let wel: deze premie komt bovenop de premie voor de basispolis rechtsbijstand.

Doorgaans is de dekking van fiscale conflicten als waarborguitbreiding echter beperkt. We citeren uit de polis van een verzekeraar:

“Conflict over directe belasting: Wij geven rechtsbijstand als u een beslissing van de administratie wenst aan te vechten. De waarborg is verworven vanaf het ogenblik dat de zaak aanhangig kan gemaakt worden voor een gewone rechtbank. De waarborg is enkel van toepassing voor de conflicten over inkomstenbelastingen voor zover zij betrekking hebben op de belastingen verschuldigd door de verzekeringsnemer of de natuurlijke persoon die namens de verzekeringsnemer dit contract afsloot. Het moet tenslotte gaan om de inkomsten verworven vanaf het inkomstenjaar volgend op het jaar waarin deze waarborg bij ons werd afgesloten”.

Erg ruim kunnen we dit niet noemen. Een andere verzekeraar denkt iets ruimer en voegt aan de dekking directe belasting nog de geschillen in verband met gemeentelijke, provinciale en gewestelijke taksen toe. Het illustreert hoe iedere verzekeraar toch een eigen visie kan ontwikkelen op de verzekering van fiscale conflicten. Dat verklaart meteen ook waarom de algemene voorwaarden toch wat kunnen uiteenlopen.

We kunnen hier nog opmerken dat sommige verzekeraars een waarborguitbreiding ‘allrisk’ aanbieden. In deze allriskuitbreiding zijn in beginsel alle vormen van fiscale conflicten gedekt. Daar staat dan wel een bijkomende premie tegenover. Toch moeten we voorzichtig zijn met een dekking allrisk, want ook bij die verzekering zijn er uitsluitingen en clausules van verval van dekking mogelijk.

Standalonepolis rechtsbijstand voor fiscale conflicten

Enkele verzekeraars bieden sinds een drietal jaren de mogelijkheid om een aparte polis rechtsbijstand voor fiscale conflicten te onderschrijven. Die polis is losgekoppeld van andere verzekeringen rechtsbijstand. Er is geen ‘aankoopverplichting’ voor andere producten van de rechtsbijstandverzekeraar. Deze polis kan via bepaalde instellingen, zoals sociale kassen voor zelfstandigen, worden aangekocht of via een verzekeringstussenpersoon.

De standalonepolis biedt voorwaarden die veel ruimer zijn dan bij de uitbreidingspolis. We kunnen er in deze nieuwsbrief niet in detail op ingaan. We lichten wel enkele opmerkelijke verschilpunten toe. In de standalone polis:

is er een kortere tot geen wachttijd;
is er een lagere tot géén drempel voor tussenkomst;
zijn ook conflicten met btw, douane en meer verzekerd;
is het verzekerd kapitaal hoger.

Als het puur over de dekking gaat, dan heeft de standalonepolis rechtsbijstand fiscale conflicten doorgaans de voorkeur.

Uitsluitingen en clausules van verval van dekking

We kunnen hier niet alle uitsluitingen en clausules van verval van dekking doornemen. Door de ruime dekking van de stand-alone polis zijn er veel minder uitsluitingen en bedingen van verval van dekking in de polis. Toch zijn er enkele gemeenschappelijke uitsluitingen die we hier kunnen aanstippen:

Procedures in verband met motorrijtuigen.
Geschillen op basis van het privéleven van een verzekerde bedrijfsleider. Deze uitsluiting kan evenwel mits bijpremie worden meeverzekerd.
Kosten van een niet-erkend boekhouder of accountant.
Het indienen van een fiscale regularisatieaangifte.
Aanvraag voor een ruling.
Fiscale conflicten buiten België.

Onder de clausules van verval van dekking kunnen we deze voorbeelden meegeven:

Fraude in het algemeen, fiscale fraude in het bijzonder.
Herhaalde fouten (recidive).
Onbetaalde fiscale schulden.
Het niet of niet tijdig indienen van de aangifte.
Uitsluiting van burgerlijke verdediging tegen vorderingen op basis van extralegale gronden die door een verzekering BA-onderneming gedekt zouden moeten zijn.

Uiteraard vallen de onbetaalde fiscale schulden, toeslagen, heffingen, rechten, accijnzen en intresten buiten de dekking. Let wel: bij minstens één verzekeraar werd toch de mogelijkheid gevonden om zelfs de verhoging van belasting mee te verzekeren. Deze dekking blijkt evenwel voorbehouden te blijven voor zeer grote bedrijven.

Een opvallende uitsluiting is het niet of niet tijdig indienen van de aangifte en de bijkomende kosten die eruit voortvloeien. Heel vaak wordt de aangifte toevertrouwd aan de boekhouder of accountant die de onderneming adviseert. Als deze persoon een laattijdige aangifte doet, dan zijn de gevolgen ervan meestal uitgesloten. Uiteraard kan er dan een ingebrekestelling ten laste van die boekhouder of accountant worden opgestart, maar ook die procedure valt buiten de dekking fiscale conflicten.

De uitsluitingen kunnen van verzekeraar tot verzekeraar verschillen, de lijst van uitsluitingen hierboven geldt louter als voorbeeld. Dat geldt overigens ook voor clausules die een verval van dekking inhouden.

Tot slot kan hier worden gemeld dat strafrechtelijke en administratieve boetes niet vergoed worden. De kosten van een strafrechtelijke verdediging blijven evenwel verzekerd.

Verzekerd kapitaal

Een belangrijk aandachtspunt in iedere polis verzekeringen zijn de verzekerde sommen. Dat is onverkort ook het geval voor de verzekering rechtsbijstand fiscale conflicten. Want als de schadelast het verzekerd kapitaal overschrijdt, blijft het saldo ten laste van de verzekeringsnemer of verzekerde. Die kan met een wrang gevoel achterblijven: hij is wel verzekerd maar draait finaal toch op voor een deel van de kosten.

Bij enkele geconsulteerde verzekeraars is de maximale tussenkomst beperkt tot € 15 000 tot € 25 000. Anderzijds zijn er ook verzekeraars op de markt die veel hogere sommen voorzien, zoals bv. € 50 000. Het is aan de ondernemer en diens verzekeringsadviseur om na te gaan of de verzekerde kapitalen voorgesteld door de verzekeraar volstaan om goed verzekerd te zijn. Advies hierin leveren is niet makkelijk. Er zijn nauwelijks cijfers te bekomen over de concrete kostprijs van een fiscale juridische procedure. Die kosten kunnen nochtans oplopen, want de kost van een juridische procedure kan vier componenten omvatten.

Er zijn vooreerst rolrechten. Het rolrecht is een belasting voor het inschrijven van een zaak op de agenda van de rechtbank. Een tweede kost zijn de verplichte bijdragen voor een aanvullende financiering van de juridische tweedelijnsbijstand. Deze bijstand is beter gekend als ‘pro deo’ diensten. Verder is er de rechtsplegingsvergoeding. Dit is een forfaitaire vergoeding in de kosten en het ereloon van de advocaat van de in het gelijkgestelde partij. De partij die in het ongelijk wordt gesteld moet deze forfaitair bepaalde kost vergoeden. Tot slot en niet in het minst zijn er de kosten van de eigen verdediging: het ereloon van de eigen advocaat en expert, zoals bv. de eigen accountant.

De kosten kunnen dus hoog oplopen en dat levert een ietwat bittere vaststelling op. Die kosten zorgen ervoor dat de belastingplichtige er soms al snel het bijltje bij neerlegt. Waardoor de fiscus soms onterecht een ‘gelijk’ haalt. Want wat heeft het voor zin om over € 1 100 IPT-premie met de fiscus een juridische procedure op te starten, als de procedure een veelvoud kan kosten? Net dit is hét argument voor een polis rechtsbijstand fiscale conflicten, op voorwaarde dat er geen drempel van conflict in de polis is opgenomen. Met een polis kan men voor € 1 100 wél de degens met de fiscus gaan kruisen.

Wachttijden, vrijstelling en minimum drempels

Bij de analyse van een verzekering voor rechtsbijstand bij fiscale conflicten kunnen we niet voorbijgaan aan de aspecten van wachttijden, vrijstelling en minimum drempels.

Wachttijden

Een wachttijd van 12 maanden is zowat de marktstandaard. Dat betekent dat bij aanvang van de polis en de betaling van de eerste premie er géén dekking is voor conflicten die in die periode ontstaan. Zelfs als het conflict de wachttijd van 12 maanden overstijgt.

Sommige verzekeraars bieden evenwel een formule aan waar er géén wachttijd is voorzien. We kunnen er hier overigens aan toevoegen dat sommige verzekeraars bereid zijn om de wachttijd te schrappen op voorwaarde dat de verzekeringnemer bij een concurrent een vergelijkbare polis had lopen en naadloos qua dekking overstapt naar de nieuwe verzekeraar.

Vrijstelling

Een vrijstelling is een som die de verzekeraar aftrekt van de schadevergoeding. De bedoeling ervan is om de verzekerde te stimuleren om een voorzichtig gedrag aan te houden. Ook qua vrijstelling lopen de polisvoorwaarden uiteen. Minstens drie verzekeraars passen géén vrijstelling toe, een andere rekent dan weer € 750 aan.

Minimumdrempel

Een minimumdrempel is dan weer een element waarover verzekeraars het bijna allemaal roerend eens zijn. Bij fiscale conflicten moet de discussie ten minste over de som van € 1.000 gaan, zo niet is er geen dekking.

De verzekering van fiscale boetes

Fiscale boetes kunnen theoretisch worden verzekerd. Het lijkt vreemd maar de wet op de verzekeringen laat dit wel degelijk toe. De zoektocht naar dekking voor fiscale boetes levert echter maar een mager resultaat op. Geen enkele geconsulteerde polis fiscale rechtsbijstand biedt dekking voor fiscale boetes aan.

Conclusie

Fiscale conflicten kunnen veel geld kosten. Dat risico is verzekerbaar met een verzekering rechtsbijstand fiscale conflicten. De waarborgen op de markt zijn evenwel behoorlijk uiteenlopend. Het is dan ook aan de verzekeringsadviseur om samen met de klant op zoek te gaan naar de best geschikte verzekering, een zoektocht die niet zo eenvoudig is.

Meer weten over de verzekering van fiscale conflicten? Lees het volledige tweeluik op Advisors Up-to-date.